Kolaterali

Sljedeće informacije daju se u namjeri da se klijentima približi aspekt donošenja odluke banke u zavisnosti od sredstava obezbjeđenja koja klijent može ponuditi banci u takvom postupku.

Koletarli predstavljaju materijalna sredstva (imovinu dužnika ili trećeg lica), koja predstavljaju izvor naplate potraživanja banke proisteklog iz pravnih poslova osnovom kojih je banka klijentu odobrila kreditno-rizičnu uslugu.

Banka vodi politiku kolaterala sa ciljem da obezbijedi odgovarajuće sekundarne izvore otplate obaveza dužnika, iz kojih se dospjele finansijske obaveze mogu naplatiti ukoliko dužnik ne bude u stanju da takve obaveze izmiri iz primarnih izvora otplate – novca koji nastaje usljed obavljanja redovnih životnih ili poslovnih aktivnosti.

U tom smislu, kolaterali se mogu kategorisati prema njihovoj likvidnosti, odnosno očekivanom vremenu koje je potrebno da prođe da bi kolaterali mogli biti unovčeni.

U mjeri u kojoj je likvidnost kolaterala veća, utoliko klijent koji aplicira za odobrenje kredita ili sličnog po banku rizičnog proizvoda može očekivati da će o njegovom zahtjevu za odobrenje takvog posla biti pozitivno odlučeno.

U skladu sa regulativama Centralne banke Crne Gore i internim aktima banke, kolaterali su svrstani u različite kategorije kvaliteta (likvidnosti).

U visokolikvidne instrumente osiguranja naplate plasmana ubrajaju se:

  • deponovana gotovina ili drugi instrumenti koji se mogu smatrati gotovinom kod banke
  • zlato
  • dužničke hartije od vrijednosti centralnih vlada ili centralnih banaka koje imaju kreditni rejting priznate eksterne institucije koji odgovara najmanje četvrtom stepenu kreditnog kvaliteta 
  • dužničke hartije od vrijednosti institucija koje imaju kreditni rejting priznate eksterne institucije koji odgovara najmanje trećem stepenu kreditnog kvaliteta
  • dužničke hartije od vrijednosti drugih subjekata koji imaju kreditni rejting priznate eksterne institucije koji odgovara najmanje trećem stepenu kreditnog kvaliteta
  • dužničke hartije od vrijednosti koje imaju kratkoročni kreditni rejting priznate eksterne institucije koji odgovara najmanje trećem stepenu kreditnog kvaliteta
  • akcije ili konvertibilne obveznice uključene u glavni berzanski indeks međunarodne berze
  • ugovorno jemstvo ili garancija države Crne Gore
  • hartije od vrijednosti čiji je emitent Crna Gora
  • polisa osiguranja prvorazrednog osiguravajućeg društva (društvo koje u zadnjih pet godina nije poslovalo s gubitkom, koje ima najmanje propisanu visinu i strukturu rezervi sigurnosti u dvostrukom iznosu od minimalno propisanog kapitala za osnivanje osiguravajućeg društva za neživotno osiguranje


Sa prethodnim instrumentima izjednačeni su instrumenti izdavaoca sa sjedištem na teritoriji države članice Organizacije za ekonomsku saradnju i razvoj (Organisation for Economic Co-operation and Development - OECD) i to:

  • centralne vlade i/ili centralne banke države članice
  • jedinice regionalne ili lokalne samouprave države članice
  • javna državna tijela države članice
  • multilateralna razvojna banka jedne ili više država članica
  • međunarodna organizacija u kojoj u značajnoj mjeri participiraju jedna ili više država članica ili njihova javna državna tijela
  • institucije u kojima u značajnoj mjeri participiraju jedna ili više država članica ili njihova javna državna tijela.


U srednjelikvidne instrumente osiguranja naplate plasmana ubrajaju se instrumenti obezbjeđenja plasmana kod kojih je hipotekarno obezbjeđenje prvog reda ili fiducijarno obezbjeđenje konstituisano nad stambenim objektom (kuća, stan i sl.) u kojoj dužnik ili treće lice stanuje uz ispunjenje sljedećih uslova:

  • plasman je odobren u skladu sa načelima sigurnog i stabilnog bankarskog poslovanja klijentu koji ima interni rejting kvalitetne aktive
  • imovina je bez stvarnih i pravnih opterećenja (ograničenja)
  • Banka ima prvenstvo u redosljedu namirenja potraživanja po plasmanima
  • nema pravnih prepreka za prodaju založene imovine dužnika radi namirenja njegovih obaveza
  • procijenjena vrijednost imovine je najmanje 50% veća od sume potraživanja po plasmanima
  • prodaja imovine može se obaviti u roku koji ne ugorožava likvidnost banke, a najkasnije u roku od 6 mjeseci nakon dospijeća potraživanja po plasmanima.

 

U srednjelikvidne instrumente osiguranja naplate plasmana ubrajaju se i sljedeći instrumenti obezbjeđenja:

  • ugovorno jemstvo ili garancija crnogorske lokalne samouprave i fondova države i lokalnih samouprava
  • hartije od vrijednosti čiji je emitent crnogorska lokalna samouprava.

 

U niskolikvidne instrumente osiguranja naplate plasmana ubrajaju se sljedeći kolaterali:

  • U dijelu obezbjeđenja putem konstituisanja stvarnih prava na teret nepokretnosti, nepokretnosti koje imaju obilježje: poslovne zgrade; stanovi i kuće (ukoliko ne ispunjavaju uslove da bi mogle biti uzete se mogu uzeti kao srednjelikvidni instrumenti obezbjeđenja); skladišni prostor; proizvodni pogon; građevinsko zemljište; poljoprivredno zemljište
  • U dijelu obezbjeđenja putem konstituisanja stvarnih prava na teret pokretnih stvari, pokretne stvari koje imaju obilježje: oprema i mašine; zalihe gotove robe, poluptoizvoda, energenata, drugih sirovina i ambalaže; putnička i privredna vozila; plovila; vazduhoplovi
  • U dijelu obezbjeđenja putem jednostranog konstituisanja relativnih prava, relativna prava koje imaju obilježje: Lična jemstva i garancije fizičkih lica, koja nisu svrstana u prethodne kategorije instrumenata; Lična jemstva i garancije pravnih lica (korporativna jemstva), koja nisu svrstana u prethodne kategorije instrumenata
  • U dijelu obezbjeđenja putem višestranog konstituisanja relativnih prava, relativna prava koje imaju obilježje: Cesije; Asignacije; Preuzimanje duga; Pristupanje dugu; Vlasničke hartije od vrijednosti (akcije, zamjenljive obveznice) koje nisu svrstane u prethodne kategorije instrumenata; Dužničke hartije od vrijednosti koje nisu svrstane u prethodne kategorije instrumenata; Polise osiguranja koje nisu svrstane u prethodne kategorije instrumenata; Mjenice koje nisu svrstane u prethodne kategorije instrumenata; Administrativne zabrane.

 

Banka zadržava sva prava da periodično koriguje politiku kolaterala, u zavisnosti od makroekonomskih i drugih faktora koji utiču ili mogu uticati na njeno poslovanje.