Makroekonomski prikaz

Prema konačnim podacima Monstata BDP Crne Gore je, u 2014. godini, ostvario rast od 1,8%, dok je u prvom i drugom kvartalu 2015. godine ostvaren rast od 3,2% odnosno 3,4% u odnosu na isti period 2014.

Cijene su u oktobru 2015. godine, u odnosu na prethodni mjesec, manje za 0,1%, dok je godišnja stopa inflacije u oktobru iznosila 1,5%.

U prvih deset mjeseci 2015. godine u odnosu na isti period 2014. zabilježen je rast industrijske proizvodnje od 9,6%. Rast proizvodnje je zabilježen u sektoru prerađivačke industrije od 19,5%, dok je pad zabilježen u sektorima snabdijevanje električnom energijom, gasom i parom od 2% i u sektoru vađenja rude i kamena od 3,4%. Broj dolazaka turista, u prvih deset mjeseci 2015. godine, veći je za 12,8%, u odnosu na isti period 2014. godine, dok je rast noćenja iznosio 15,6%. Prema podacima Monstata, u vazdušnom saobraćaju je broj prevezenih putnika, za prvih devet mjeseci 2015. godine u odnosu na isti period prethodne veći za 1,6%, dok je prevoz robe povećan za 5,1%. U istom periodu povećan je broj prevezenih putnika u drumskom saobraćaju za 1,9%, dok je prevoz robe povećan za 16,3%. U željezničkom saobraćaju, u posmatranom periodu, prevoz putnika veći je za 11,1%, dok je prevoz robe veći za 22,6%.

U šumarstvu je u prvih deset mjeseci 2015. godine, proizvedeno ukupno 293.008 m³ šumskih sortimenata, što je za 17,0% više nego u istom periodu prethodne godine. Prema preliminarnim podacima Monstata, građevinarstvo je u prvih devet mjeseci 2015. godine zabilježilo rast vrijednosti izvršenih građevinskih radova od 7% i rast efektivnih časova rada od 4,8% u odnosu na isti period 2014. godine.

Prosječan broj zaposlenih u oktobru 2015. godine iznosio je 174.761 lica, što je za 1,3% manje u odnosu na prethodni mjesec, a za 1,4% više u odnosu na oktobar 2014. godine. Broj nezaposlenih lica u Crnoj Gori je u oktobru 2015. godine iznosio 36.363 što predstavlja rast od 7,7% u odnosu na prethodni mjesec i rast od 7,8% u odnosu na oktobar 2014. godine.

Na kraju oktobra 2015. godine, od 76.251 pravnih lica i preduzetnika, njih 14.718 ili 19,3% je bilo u blokadi. U poređenju sa prethodnim mjesecom, broj blokiranih pravnih lica i preduzetnika je povećan za 1,4%. Ukupan dug po osnovu kojeg je izvršeno blokiranje računa je na kraju oktobra 2015. godine iznosio 545,2 miliona eura, i bio je za 0,8% veći na mjesečnom nivou.

Koncentracija duga na dan 31.10.2015. godine je bila relativno velika, jer se na 10 najvećih dužnika (0,07% ukupno evidentiranih dužnika) odnosilo 12,3% ukupnog duga po osnovu koga je izvršeno blokiranje računa. Takođe, 50 najvećih dužnika (0,3% ukupno evidentiranih dužnika) učestvovalo je sa 35,4% u ukupnom dugu po osnovu koga je izvršeno blokiranje računa.

Bilansna suma banaka je iznosila 3.521 miliona eura na kraju oktobra 2015. godine i bila je za 1% veća u odnosu na prethodni mjesec. U strukturi aktive agregatnog bilansa banaka dominantno mjesto zauzimaju ukupni krediti koji su su na kraju oktobra iznosili 2.539,5 miliona eura i ostvarili su pad od 0,2% u odnosu na prethodni mjesec, dok su u odnosu na kraj prethodne godine bili viši za 7,3%.

U strukturi pasive, dominantno učešće od 75,5% zauzimaju depoziti. Depoziti u bankama su u oktobru 2015. godine iznosili 2.658,3 miliona eura, i viši su u odnosu na prethodni mjesec za 1,3%, dok su odnosu na kraj 2014. godine viši za 15,2%. Od ukupnog iznosa depozita položenih u bankama, na depozite privrede se odnosilo 851,7 miliona eura ili 32%, dok je sektor stanovništva učestvovao sa 1.417,4 miliona eura, ili 53,3%. Ukupan kapital banaka na kraju oktobra 2015. godine iznosio je 468,4 miliona eura, što je za 0,6% više nego u prethodnom mjesecu, odnosno za 5,5% više u odnosu na kraj prethodne godine.

Krediti banaka koji kasne sa naplatom (bez kamata i vremenskih razgraničenja) su u oktobru iznosili 446 miliona eura i u odnosu na prethodni mjesec zabilježili su rast od 5,3%, dok u odnosu na kraj 2014. godine bilježe rast od 0,2%. Nekvalitetni krediti (bez kamata i vremenskih razgraničenja) su na kraju oktobra tekuće godine iznosili 353,9 miliona eura i činili su 13,9% ukupnih kredita. U odnosu na prethodni mjesec, nekvalitetni krediti banaka zabilježili su rast od 3,1%, dok u odnosu na kraj prethodne godine bilježe pad od 5,8%.

Prosječna ponderisana efektivna aktivna kamatna stopa na ukupno odobrene kredite na kraju oktobra 2015. godine je iznosila 8,79%, i bila je niža za 0,10% u odnosu na kraj prethodnog mjeseca, dok je u odnosu na kraj decembra 2014. godine zabilježila pad od 0,43 p.p. Prosječna ponderisana efektivna aktivna kamatna stopa na novoodobrene kredite u oktobru 2015. godine je iznosila 7,76%, što predstavlja pad od 1,87 p.p. na mjesečnom nivou, odnosno pad od 1,26 p.p. u odnosu na decembar 2014. godine. Prosječna ponderisana efektivna pasivna kamatna stopa je iznosila 1,27% u oktobru 2015. godine i bila je niža za 0,01 p.p. u odnosu na prethodni mjesec, dok je u odnosu na decembar 2014. godine ostvarila pad od 0,56 p.p.

Obavezna rezerva banaka je iznosila 244,8 miliona eura na kraju oktobra 2015. godine, i bilježi rast od 2,9 miliona eura ili 1,2% na mjesečnom nivou, dok je u odnosu na kraj prethodne godine veća za 29,9 miliona eura ili 13,9%. U oktobru pet banka nisu iskoristile mogućnost izdvajanja dijela obavezne rezerve u obliku državnih zapisa. Od ukupnog iznosa izdvojene obavezne rezerve, na računu Centralne banke u inostranstvu izdvojeno je 50,5%, na računu obavezne rezerve u zemlji 27,8%, a u državnim zapisima 21,7%. Tokom oktobra 2015. godine sve banke su izdvajale i održavale obaveznu rezervu u propisanom iznosu.

Bruto premija osiguranja je iznosila 6,2 miliona eura u oktobru 2015. godine. U njenoj strukturi i dalje dominiraju premije neživotnog osiguranja (81,3%), dok se ostatak odnosi na fakturisane premije životnog osiguranja (18,7%).

U oktobru 2015. godine na Montenegroberzi ostvaren je promet od 1,2 miliona eura kroz 276 transakcija. Ostvareni promet bio niži za 25,6% nego u prethodnom mjesecu. Tržišna kapitalizacija na dan 31.10.2015. godine je iznosila 2.911 miliona eura, i na mjesečnom nivou bilježi pad od 2,6%. Berzanski indeks MONEX, čija je vrijednost na kraju oktobra 2015. godine bila 11.846,20 indeksnih poena, bio je niži za 0,9% u odnosu na kraj prethodnog mjeseca, dok je indeks MONEXPIF iznosio 2.981,56 i zabilježio je rast od 0,9% na mjesečnom nivou. Index MNSE10 je iznosio 942,50 indeksnih poena i bilježi pad od 0,9% u odnosu na prethodni mjesec.

Prema procjeni Ministarstva finansija, u septembru 2015. godine, fiskalni deficit Crne Gore iznosio je 13,4 miliona eura, dok je u septembru 2014. godine ostvaren deficit u iznosu od 4,2 miliona eura. Deficit budžeta, za devet mjeseci 2015. godine, iznosio je 245,4 miliona eura, odnosno 6,7% procijenjenog BDP-a. Izvorni prihodi budžeta Crne Gore iznosili su 123,7 miliona eura ili 3,4% BDP-a, što je u odnosu na plan za septembar više za 1,7%. U odnosu na ostvarenje izvornih prihoda u septembru 2014. godine, ostvaren je rast od 4,9%. Izdaci budžeta iznosili su 137,1 milion eura ili 3,7% BDP-a, što je za 5,1% više u odnosu na plan za septembar 2015. godine, a 12,3% više u odnosu na ostvarenje izdataka u septembru 2014. godine.

Prema podacima Ministarstva finansija, na kraju septembra 2015. godine, državni dug (bruto) je iznosio 2.304,3 miliona eura. Od toga, na unutrašnji dug odnosilo se 329,2 miliona eura ili 9% BDP-a, dok se na spoljni dug odnosilo 1.975,1 milion eura ili 54% BDP-a. Neto državni dug iznosio je 58,8% BDP-a.

U periodu januar-septembar 2015. godine, prema preliminarnim podacima, deficit tekućeg računa bio je manji za 26,6% u odnosu na isti period 2014. godine i iznosio je 208,5 miliona eura. Smanjenje deficita tekućeg računa rezultat je povećanja suficita na računu usluga i primarnog dohotka. U posmatranom periodu zabilježen je pad izvoza uz istovremeni rast uvoza roba, što je rezultiralo većim deficitom na računu roba. Prema preliminarnim podacima, deficit na računu roba je iznosio 1,1 milijardu eura i za 7,5% je veći nego u istom periodu prethodne godine. Izvoz roba se smanjio za 12,1% i iznosio je 224,9 miliona eura, dok je uvoz bio veći za 3,7% u odnosu na isti period 2014. godine i iznosio je 1,3 milijarde eura. Na računu usluga zabilježen je suficit u iznosu od 777,7 miliona eura, i bio je veći u odnosu na isti period 2014. godine za 17,2%. Prema preliminarnim podacima, neto priliv stranih direktnih investicija u periodu januar-oktobar 2015. godine iznosio je 556,4 miliona eura i za 90,2 % je veći nego u istom periodu prethodne godine.

Izvor: Centralna banka Crne Gore