Makroekonomski prikaz

Prema preliminarnim podacima Monstata, realna stopa rasta BDP-a Crne Gore na osnovu kvartalnih procjena u 2016. godini iznosi 2,5%. Rast je ostvaren u sva četiri kvartala 2016. godine u odnosu na isti period 2015. godine i to 1,1%, 2,7%, 2,4% i 3,4%, respektivno.

Cijene su u februaru 2017. godine, u odnosu na prethodni mjesec, veće za 0,1%, dok je godišnja stopa inflacije u februaru iznosila 2,5%.

U prva dva mjeseca 2017. godine u odnosu na isti period 2016. godine zabilježen je pad industrijske proizvodnje od 6,6%. Pad proizvodnje zabilježen je u sektoru prerađivačke industrije (-19,2%) i sektoru snabdijevanja električnom energijom, gasom i parom (-7,9%), dok je u sektoru vađenja ruda i kamena zabilježen rast od 151,6%. Broj dolazaka turista u kolektivnom smještaju, u prva dva mjeseca 2017. godine, veći je za 10,4%, u odnosu na isti period 2016. godine, dok je rast noćenja iznosio 6,5%. Prema podacima Monstata, u vazdušnom saobraćaju je broj prevezenih putnika u 2016. godini u odnosu na prethodnu godinu povećan za 12,9%, dok je prevoz robe povećan za 2,4%. U istom periodu povećan je broj prevezenih putnika u drumskom saobraćaju za 8%, dok je prevoz robe povećan za 10,9%. U željezničkom saobraćaju, u posmatranom periodu, prevoz putnika veći je za 3,9%, dok je prevoz robe veći za 41,2%.

U šumarstvu je za prva dva mjeseca 2017. godine proizvedeno ukupno 6.329 m³ šumskih sortimenata, što je za 45% manje u odnosu na isti period prethodne godine. Prema preliminarnim podacima Monstata, građevinarstvo je u 2016. godini zabilježilo rast vrijednosti izvršenih građevinskih radova od 31,5% i rast efektivnih časova rada od 16,7% u odnosu na 2015. godinu.

Prosječan broj zaposlenih u februaru 2017. godine iznosio je 178.112 lica, što je za 0,6% više u odnosu na prethodni mjesec, a za 4,2% više u odnosu na februar 2016. godine. Broj nezaposlenih lica u Crnoj Gori je u februaru 2017. godine iznosio 52.241 što predstavlja rast od 2,1% u odnosu na prethodni mjesec i rast od 22,6% u odnosu na februar 2016. godine.

Na kraju februara 2017. godine, od 82.054 pravnih lica i preduzetnika, njih 15.541 ili 18,9% je bilo u blokadi. U poređenju sa prethodnim mjesecom, broj blokiranih pravnih lica i preduzetnika je povećan za 0,1%, dok na godišnjem nivou bilježi rast od 3,5%. Ukupan dug po osnovu kojega je izvršeno blokiranje računa je na kraju februara 2017. godine iznosio 617,3 miliona eura, i bio je za 1% manji na mjesečnom nivou, dok je na godišnjem nivou veći za 10,8%.

Koncentracija duga na dan 28.02.2017. godine je bila relativno velika, jer se na 10 najvećih dužnika (0,06% ukupno evidentiranih dužnika) odnosilo 12,7% ukupnog duga po osnovu koga je izvršeno blokiranje računa. Takođe, 50 najvećih dužnika (0,3% ukupno evidentiranih dužnika) učestvovalo je sa 35,7% u ukupnom dugu po osnovu koga je izvršeno blokiranje računa.

Bilansna suma banaka je iznosila 3.774,7 miliona eura na kraju februara 2017. godine i bila je za 0,2% veća u odnosu na prethodni mjesec. U strukturi aktive agregatnog bilansa banaka dominantno mjesto zauzimaju krediti, koji su na su na kraju februara 2017. godine iznosili 2.433,2 miliona eura i ostvarili su rast od 0,7% u odnosu na prethodni mjesec, dok su u odnosu na februar prethodne godine bili viši za 2,4%.

U strukturi pasive, dominantno učešće od 75,2%, zauzimaju depoziti. Depoziti su u februaru 2017. godine iznosili 2.837,2 miliona eura, i manji su u odnosu na prethodni mjesec za 0,5%, dok u odnosu na februar 2016. godine bilježe rast od 8,5%. Od ukupnog iznosa depozita položenih u bankama na depozite privrede se odnosilo 925,6 miliona eura ili 32,6%. Sektor stanovništva učestvovao sa 1.549 miliona eura ili 54,6%. Ukupan kapital banaka na kraju februara 2017. godine iznosio je 498,4 miliona eura, i veći je u odnosu na prethodni mjesec za 1%, dok je za 6,5% veći u odnosu na isti period prethodne godine.

Krediti banaka koji kasne sa naplatom (bez kamata i vremenskih razgraničenja) su u februaru iznosili 266,6 miliona eura i u odnosu na prethodni mjesec zabilježili su pad od 12,5%, dok u odnosu na februar 2016. godine bilježe pad od 23,7%. Nekvalitetni krediti (bez kamata i vremenskih razgraničenja) su na kraju februara 2017. godine iznosili 249,3 miliona eura i činili su 10,2% ukupnih kredita. U odnosu na prethodni mjesec, nekvalitetni krediti banaka zabilježili su pad od 0,7%, dok su na godišnjem nivou bili niži za 17,5%.

Prosječna ponderisana efektivna aktivna kamatna stopa na ukupno odobrene kredite na kraju februara 2017. godine je iznosila 7,30%, i bila je manja za 0,1 p.p. u odnosu na kraj prethodnog mjeseca, dok je u odnosu na kraj februara 2016. godine zabilježila pad od 1,12 p.p. Prosječna ponderisana efektivna aktivna kamatna stopa na novoodobrene kredite u februaru 2017. godine je iznosila 6,88%, što predstavlja pad od 0,37 p.p. na mjesečnom nivou, odnosno pad od 1,75 p.p. u odnosu na februar 2016. godine. Prosječna ponderisana efektivna pasivna kamatna stopa je iznosila 0,91% na kraju februara 2017. godine i neznatno je niža u odnosu na kraj prethodnog mjeseca, dok je u odnosu na kraj februara 2016. godine ostvarila pad od 0,25 p.p.

Obavezna rezerva banaka je iznosila 264,5 miliona eura na kraju februara 2017. godine, i bilježi pad od 1,4 miliona eura ili 0,5% na mjesečnom nivou, dok je u odnosu na isti period prethodne godine veća za 23,5 miliona eura ili 9,7%. Tokom februara 2017. godine sve banke su izdvajale i održavale obaveznu rezervu u propisanom iznosu. Od ukupnog iznosa izdvojene obavezne rezerve, na računu obavezne rezerve u zemlji i računu Centralne banke u inostranstvu je bilo izdvojeno po 48%, dok je u državnim zapisima bilo izdvojeno 4%.

Bruto premija osiguranja je iznosila 5,2 miliona eura u februaru 2017. godine. U njenoj strukturi i dalje dominiraju premije neživotnog osiguranja (82,4%), dok se ostatak odnosi na fakturisane premije životnog osiguranja (17,6%).

U februaru 2017. godine na Montenegroberzi ostvaren je promet od 9,5 miliona eura kroz 472 transakcije. Ostvareni promet bio je za 3,3 puta veći nego u prethodnom mjesecu. Tržišna kapitalizacija na dan 28.02.2017. godine je iznosila 2.950,9 miliona eura, i na mjesečnom nivou bilježi rast od 1,7%. Berzanski indeks MONEX, čija je vrijednost na kraju februara 2017. godine bila 11.400,20 indeksnih poena, bilježi rast od 0,6% u odnosu na kraj prethodnog mjeseca, dok je Indeks MONEXPIF iznosio 2.730,10 i zabilježio rast od 0,7% na mjesečnom nivou. Indeks MNSE10 je iznosio 969,89 indeksnih poena i bilježi rast od 3,8% u odnosu na prethodni mjesec.

Prema procjeni Ministarstva finansija, u februaru 2017. godine, fiskalni deficit Crne Gore iznosio je 17,7 miliona eura ili 0,5% godišnjeg BDP-a. Izvorni prihodi budžeta Crne Gore u februaru iznosili su 88,8 miliona eura ili 2,3% godišnjeg BDP-a, što je u odnosu na plan za februar manje za 13,1%. U odnosu na ostvarenje izvornih prihoda u februaru 2016. godine, zabilježen je pad od 7,3%. Izdaci budžeta iznosili su 106,5 miliona eura ili 2,7% godišnjeg BDP-a, što je za 17,6% niže u odnosu na plan za februar 2017. godine, a za 5,9% niže u odnosu na ostvarenje izdataka u februaru 2016. godine. Prema podacima Ministarstva finansija, na kraju septembra 2016. godine, državni dug (bruto) je iznosio 2.309,2 miliona eura ili 61,9% BDP-a. Od toga, na unutrašnji dug odnosilo se 314 miliona eura ili 8,4% BDP-a, dok se na spoljni dug odnosilo 1.995,2 miliona eura ili 53,5% BDP-a.

Izvor: Centralna banka Crne Gore